Karadeniz mutfağının şifalı bitkisi Diken Ucu Otu, kan temizleyici özelliğiyle adeta bir detoks kaynağı. Ayrıca en çok da Türkiye’de yetişiyor. Konservesinden Gürcü mezesi Ekala’ya kadar bu bitki, şifası ve lezzetiyle doğal beslenme alanında en karakteristik aktörlerden biri.
Kavurma tarifine yaratıcı isimler
Doğal beslenme için tüketilen bu şifalı otun faydalarına geçmeden önce, işin eğlenceli kısmından başlamak istiyorum. Diken ucu otunu araştırırken, bitkinin Ege Bölgesi’nde de yetiştiğini öğrendim. Ege Bölgesi’nde ‘Yumurtalı Diken Ucu Kavurması’ için yerli ve yabancı turistlerin dikkatini çekecek isimler buldum. Aşağıda alternatifleri bırakıyorum. Yorumlarda favori seçeneğinizi belirtebilirsiniz.
Yerel Misafirlere Yönelik:
- Şifalı Diken
- Egeli Diken Kavurma
- Anne Usulü Diken Yumurta
- Yaban Diken Kavurması
Turistlere Yönelik:
- Wild Thistle & Egg (Yaban Devedikeni ve Yumurta)
- Golden Thistle (Altın Devedikeni)
Doğal beslenme sırrı: Diken Ucu Otu
Konunun doğal beslenme kısmına gelecek olursak; bu bitkinin vücut için faydaları epey fazla. En çok dikkat çeken şifalı yanı güçlü bir ‘kan temizleyici’ yani detoks kaynağı olması. Bu özelliğiyle karaciğeri korumaya, zararlı toksinler ile ağır metallerin vücuttan atılmasına yardımcı oluyor. Bunun yanı sıra idrar söktürücü ve ödem attırıcı özellikleriyle böbrek ve mesane sağlığını koruyor. Kıştan ilkbahara geçişte gribal enfeksiyonlarda mikropları uzaklaştırmada ve ateşin düşürmede aktif rolü var. Kısacası doğal bir terletici. İçerdiği fenolik bileşik, flavonoid ve likopen gibi güçlü antioksidanlar ile vücuttaki serbest radikallerle savaşıyor. Hücre hasarını önlüyor ve bağışıklık sistemini güçlendiriyor. Hatta geçmişten günümüze sedef, egzama ve çıban gibi kronik cilt hastalıklarının iyileşme sürecini hızlandırıyor. Çünkü kanı arındırıcı ve iltihap giderici özelliklere sahip.
Soldaki fotoğraf, diken ucu otu ile yaptığım soğanlı kavurma. Diken ucu otu, kuzenimin Zonguldak Çaycuma’da bulunan evinin bahçesinden geldi.
Aynı zamanda romatizma, eklem ve kas ağrılarını hafifletirken, tükürük salgısını artırarak ağız kuruluğunu da önlüyor. Lifli yapısıyla sindirim sistemini hareketlendiren şifalı ot, vücut sağlığını baştan aşağı destekleyen doğal bir arındırıcı.
Konserve yapımında püf noktalar
Yazının başında kavurma tarigi için restoranlarda kullanmak üzere isim önerileri oluşturmuştum. Ek olarak konserve şişesinin arka kısmı için bir açıklama da hazırladım. Bununla ilgili yorumlarınızı da bekliyorum 😊Ayrıca adım adım konserve hazırlama rehberini de aşağıda bulabilirsiniz.
Açıklama:
Doğal kan temizleyici, karaciğer dostu diken ucu otu konservesi, sofralarınıza sağlık taşımak için birebir. El ile özenle toplanan taze diken ucu sürgünleri, orijinal lezzetini ve yüksek besin değerini kaybetmeden lisanslı ticari üreticimizin gözetiminde, hijyenik koşullarda işlendi. Yapay renklendirici, koruyucu veya kimyasal katkı maddesi içermez. Yaban diken ucu sürgünü, su, kaya tuzu ve limon suyundan oluşan %100 doğal malzemelerle hazırlandı. En yüksek kalite standartlarında paketlenen bu şifalı bitkiyi yıl boyu güvenle tüketebilirsiniz. UYARI: Ürünün tazeliğini koruması için kavanozu doğrudan güneş ışığı almayan, serin bir yerde muhafaza ediniz. Kavanozu açtıktan sonra buzdolabında saklamalı ve birkaç gün içinde tüketmelisiniz. Ürünün saflığı ve tazeliği için kavanozun kapağındaki emniyet mührünün açılmamış ve hasarsız olduğundan emin olunuz.
Hazırlama:
Kavanoz seçimi
Diken ucu uzun, sarmaşık saplara sahip olduğu için geniş ağızlı kavanoz tercih etmeniz gerekiyor. Böylelikle otu doldururken ve kullanmak için çıkarmak istediğinizde geniş ağızlı kavanozlar kolaylık sağlar. Ayrıca 500-750 ml aralığı ev kullanımı için ideal. Daha büyük kavanozlar açıldıktan sonra ürünün çabuk bozulmasına yol açabiliyor. Ürün önerisi için tıkla
Cam kavanozları ve kapakları en az 10 dakika kaynatarak sterilize edin. Temiz bir bez üzerinde ters çevirerek kurutun.
Yerleştirme:
3-5 dakika haşlanıp soğuk sudan geçirdiğiniz ve iyice süzdüğünüz otları kavanozlara sıkıca doldurun.
Salamura suyunun eklenmesi:
Kavanozların içine bir tutam kaya tuzu, isteğe bağlı bir dilim limon ekleyin. Üzerini sıcak salamura suyu ile doldurun. Suya az miktarda sirke ya da limon suyu ekleyebilirsiniz.
Kapatma ve ısıl işlem:
Kavanoz ağızlarını temizleyip kapakları sıkıca kapatın. Güvenli bir konserve süreci için kapakları kapatılan kavanozları içinde kaynar su bulunan derin bir tencereye koyarak 20-30 dakika boyunca kaynatın (ısıl işlem uygulayın).
Depolama:
Tamamen soğuyan kavanozları serin ve karanlık bir yerde muhafaza edin. En iyi lezzet dengesi için tüketmeden önce salamuranın oturması adına 2-3 hafta beklemeniz gerekiyor.
Karadeniz ve Ege’nin incisi
Türkiye, bu şifalı bitkinin en popüler yayılım alanı. Bununla birlikte diken ucu otunun sevdiği ortamlar nemli, yarı gölgeli, orman içi ve dere yatakları. Bu yüzden rotayı Karadeniz kıyıları ve Marmara’nın kuzey ormanlarına çevirmek gerekiyor. Ülkemizde en çok Karadeniz, Ege ve Marmara Bölgesi’nde yetişiyor. Karadeniz Bölgesi’nde öne çıkan iller arasında Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Samsun, Sinop, Düzce, Zonguldak ve Bartın bulunuyor. Marmara Bölgesi’nde Kocaeli, Sakarya ve Tekirdağ öne çıkarken, Ege Bölgesi’nde ise Aydın, Muğla, Antakya ve Hatay illeri diken ucu otunun yetiştiği iller arasında yer alıyor. Dünya çapında ise tabii ki nemli ve ılımlı bölgelerde yetişiyor. Bulgaristan, Yunanistan ve Transkafkasya Bölgesi’nde yer alan Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan diken ucunun küresel adreslerinden. Kısacası nadide otu diken ucu, dünyada sadece Anadolu, Kafkaslar ve Balkanlar arasındaki coğrafi bölgede yetişen bir şifa kaynağı.
Bölgesel isim çeşitliliği: Melocan, Kırçan, Sılcan
Ek olarak; bölgelere göre şifalı bitkiye verilen isimler farklılık gösteriyor. Türkiye’nin farklı bölgelerinden doğal beslenme meraklısı okuyucularımız için bu konuya değinmekte büyük fayda var. Bitki, Karadeniz Bölgesi’nde ‘Melocan’, ‘Kırçan’ veya ‘Zimilange’ gibi isimlerle anılırken, Marmara’da ‘Öz Dikeni’ olarak biliniyor. Ege Bölgesi’nde ise bitkiye genellikle ‘Sılcan’ diyorlar. Ayrıca küresel dilde dikenli yapısından dolayı en çok ‘Wild Thistle Shoots’ ismi kullanılıyor.
Gürcülerin diken ucu otu tarifi: Ekala
Türk mutfağında genellikle pilav olarak veya kavurmasının yapılan diken ucu otunun kültürel tarifleri de var. En iyi örnek, Gürcistan mutfağının Ekala’sı orijinal yazımı ile ‘Phkali’ olarak adlandırılan bir meze. Denemek isterseniz tarifi aşağıda yazıyorum. Ekşi nar taneleri, cevizin yoğun tadı ve diken ucu otunun topraksı aroması ile birleşerek gurme bir lezzet ortaya çıkaracak. Ayrıca bu tarif soğuk meze olarak tüketildiği için buzdolabında birkaç saat dinlendirilmeli.
Gürcü Usulü Cevizli Diken Ucu (Ekala Pkhali) Tarifi
Malzemeler:
- 1 bağ taze diken ucu otu (Ekala)
- 1 su bardağı ayıklanmış ceviz içi (ince çekilmiş/havanda dövülmüş)
- 2-3 diş sarımsak
- 1 yemek kaşığı üzüm veya elma sirkesi
- 1 çay kaşığı Utskho Suneli (Mavi çemen otu). Gürcü mutfağının imza baharatı, bulamazsanız normal çemen otu veya kişniş miktarını artırabilirsiniz.
- 1 çay kaşığı öğütülmüş kişniş tohumu
- Yarım çay kaşığı acı kırmızı toz biber veya pul biber
- Tuz (damak tadına göre)
- Üzeri için: Taze nar taneleri ve ince kıyılmış taze kişniş
Yapılışı:
Otların Hazırlanması ve Haşlanması:
Diken ucu otlarını ayıklayın, sert kısımlarını atıp sadece taze sürgünlerini bırakın. Bol suyla yıkadıktan sonra kaynar tuzlu suda otlar tamamen yumuşayana kadar (yaklaşık 10-15 dakika) haşlayın. Haşlanan otları süzün ve soğumaya bırakın.
Suyunun Sıkılması ve Doğranması:
Soğuyan otları avucunuzun içinde parça parça sıkarak fazla suyunu çıkarın. Bu aşama pkhali kıvamı için çok önemlidir. Suyu iyice sıkılmış otları kesme tahtasında bıçak yardımıyla oldukça ince olacak şekilde kıyın.
Cevizli Macunun (Satsivi/Pkhali Harcı) Yapılması:
Havanda veya mutfak robotunda ceviz içlerini, sarımsakları, tuz ve baharatları macun kıvamına gelene kadar çekin. Üzerine sirkeyi ekleyip karıştırın. Gürcü şefler bu aşamada cevizin yağını çıkarana kadar dövmeyi tercih ederler.
Birleştirme:
İncecik kıydığınız diken ucu otlarını hazırladığınız baharatlı ceviz macunu ile derin bir kapta birleştirin. Tüm malzemeler tamamen özleşene kadar elinizle veya bir kaşıkla yoğurur gibi karıştırın.
Şekil Verme ve Servis:
Hazırladığınız karışımı servis tabağına yayarak üzerine kaşıkla desenler yapabilirsiniz. Geleneksel sunumda ise harçtan mandalina büyüklüğünde toplar yapılır, ortalarına baş parmakla hafif bir çukur açılır. Bu çukurların içi ve pkhali toplarının üzeri bolca taze nar tanesi ve taze kişniş ile süslenir.
NOT: Kronik rahatsızlığı olanlar, hamileler, emziren anneler ve düzenli ilaç kullananlar diken ucu otunu tüketmeden önce mutlaka hekime danışmalıdır. Ayrıca doğadan toplanırken kimyasal ilaçlama yapılmamış temiz bölgelerin tercih edilmesi önemlidir.